نام مؤلف: علامه مولى احمد بن محمد مهدى نراقى (قده) (م 1245ق)
اين كتاب مجموعهاى از حكايتها و داستهاى مسائل اجتماعى مسائل و معماهاى رياضى، خاصيت اشياء مسائل شناسى ثواب عبادتهاى مختلف و مطالب متوع ديگرى است كه مؤلف براى استفاده عموم مردم نوشته است وى در خطبه كتاب درباره علت تأليف آن مىنويسد از آنجائى كه مطالب كتاب مشكلات العلوم پدرم با ذوق و تمايل عامه مردم سازگار نيست و وى به دليل اشتغالات فراوان نتوانسته تدبر كافى در مطالب كتاب بنمايد و مطالبى نظير حكايتهاى زيبا شعرهاى لطيف و نكات مفيد و قواعد كلى كه درك آن آسان است را در آن را مطرح نمايد بنظرم رسيد كتابى را كه در بردارنده اين مطالب است تأليف نمايم البته من از كتاب او الهام گرفتهام و كلماتى كه از عالم نور است، شعرهايى كه از ايام وصال حكايت دارد، داستانهايى كه غبار ملال را از صفحه خاطر پاك مىكند، آثار بزرگان گذشته اخبار سلاطين را در كتابى بنام خزائن جمع آورى نمودم.
مطالب كتاب داراى نظم و ترتيب خاصى براساس موضوعات معينى گردآورى نشدهاست بلكه به صورت پراكنده هر آنچه به خاطر مؤلف آمدهاست نوشته شده است بعضى از قسمتهاى كتاب به فارسى و بعضى از قسمتهاى آن به عربى نوشته شده است از تاريخ پايان آن اطلاع دقيقى در دست نيست اما با توجه به داستانى كه در مورد كشكول شيخ بهايى ذكر شده است پس از سال 1215 ق نوشته شده است (1)
اين كتاب دوبار توسط حضرت آيت الله حسن زاده آملى تصحيح شده است كه بار دوم آن سال 1376 ق بوده است و او در مقدمه كتاب حواشى آن به نكات نجومى هندسه، رياضيات موجود در كتاب اشاره نموده و تاريخچه مختصرى از تلاش دانشمندان اسلامى را در اين زمينه بيان نموده است.
مؤلف در مدح و ستايش كتاب در خطبه كتاب براى خوانندگان اين گونه نوشته است فاتخذها ياحبيبى و متبوعها و فيقبل بسفرك و جليسين لحضرك، صاحبين لغلونك، انيسين لوحشتك و لا تنسى من الدعاء و هو سامع الدعوات و موضع الرجاء.
پىنوشت:
.1 صفحه 40 كتاب.