بدان كه همه مؤمنان در اصل محبتخدا بواسطه اشتراك در اصل ايمان مشتركند، ولى در مقدار آن متفاوتند، و سبب تفاوت آنان دو امر است:
اول - اختلاف ايشان در معرفتخدا و محبت دنيا، زيرا بيشتر مردم از معرفتخدا جز اين بهرهاى ندارند كه شنيدهاند خداوند متصف به صفاتى است، بدون اينكه به حقيقت اين معنى پى برند، و معتقدند كه موجودات از او صادر شدهاند بىآنكه در شگفتيهاى قدرت و حكمتى كه در آنها نهاده است تدبر كنند.اما اهل معرفت در درياى تفكر و تدبر درباره انواع مخلوقات فرو رفتهاند و از آنها حكمتهاى پنهانى و مصلحتهاى عجيبى بيرون كشيدهاند كه هر يك مانند مشعلى در زدودن ظلمت جهل و همچون راهنمائى به كمال عظمتخدا و نهايت جلال و كبرياء اوست.و مثل اكثر مردم مانند شخص عامى است كه عالمى را به مجرد شنيدن اينكه كتابهاى خوبى تصنيف كرده دوست دارد بدون علم و آگاهى به محتواى كتابهاى وى، پس او را معرفتى مجمل است و به خوبى وى اجمالا گرايش دارد.و مثل اهل معرفت مانند عالمى است كه تصانيف وى را بررسى مىكند و به دقايق معانى و بلاغت عبارات آنها پى مىبرد.
و شكى نيست كه همه عالم صنع و تصنيف (اثر) خداست، و هر كه اين را مجملا دانستبه حسب آن محبتى مجمل دارد، و هر كه بر عجايب قدرت و نكتههاى حكمت صنع او وقوف و آگاهى يافت نهايت محبت دارد، و هر چه معرفت او به حكمتها و مصلحتهاى نهاده شده در هر مخلوق بيشتر شود محبت او افزون خواهد شد.پس هر كه معتقد باشد كه خانههاى شش گوشهاى كه زنبور عسل مىسازد به الهام خداى تعالى است، بدون استعداد فهم حكمت گزينش شكل شش گوشه بر ديگر شكلها، در معرفتخدا و ادراك عظمت و حكمت او مانند كسى نيست كه اين را مىفهمد و به آن يقين دارد.بنابر اين همان گونه كه دقايق حكمتها و عجايب قدرتش نامتناهى است و براى هيچ كس ممكن نيست كه به آنها احاطه پيدا كند، و فقط تا جايى مىرسد كه آمادگى و استعداد آن را دارد، پس مراتب محبت نيز بايد نامتناهى باشد، و هر بندهاى به مرتبهاى مىرسد كه مقتضى معرفت اوست.
دوم - اختلاف آنان در اسباب محبت كه ذكر شد، زيرا كسى كه خدا را براى آنكه منعم و محسن به اوست دوست دارد، هر گاه انعام و احسان دگرگونه شد محبتش ضعيف مىگردد، و دوستى او در حالت ابتلا و گرفتارى مانند دوستى او در حالت فراخى و برخوردارى نيست.و اما كسى كه او را براى خود او و يا به سبب كمال و جمال و مجد و عظمت او دوست دارد، محبتش به سبب تفاوت احسان نسبتبه وى تغيير و تفاوت نمىكند.