فصل 13: فضيلت توبه

بدان كه توبه نخستين مقام از مقامات دين، و سرمايه سالكان راه، و كليد استقامت‏خواستاران ايمان، و سرآغاز تقرب به پروردگار عالميان است.و ستايش آن عظيم و فضيلت آن بسيار است، خداى تعالى مى‏فرمايد:

«ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين‏» (بقره، 222)

«خدا توبه كاران را دوست دارد و پاكيزه‏كاران را دوست دارد» .

و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «توبه كننده دوست‏خداست، و تائب از گناه مانند كسى است كه اصلا گناه نكرده است‏» .

و امام باقر عليه السلام فرمود: «ان الله تعالى اشد فرحا بتوبة عبده من رجل اضل راحلته و زاده فى ليلة ظلماء فوجدها، فالله اشد فرحا بتوبة عبده من ذلك الرجل براحلته حين وجدها» «خداى تعالى شادتر است‏به توبه بنده خود از مردى كه در شب تاريك در بيابانى مركب و توشه خود را گم كرده باشد و ناگاه آن را بيابد» .

و فرمود: «التائب من الذنب كمن لا ذنب له و المقيم على الذنب و هو مستغفر منه كالمستهزى‏ء» «توبه كننده از گناه مانند كسى است كه گناهى ندارد، و كسى كه در گناه بماند در حالى كه آمرزش بخواهد همچون مسخره كننده است‏» .

و امام صادق عليه السلام فرمود: «ان الله يحب من عباده المفتن التواب‏» . «خدا از بندگان خود آن را كه در فتنه (گناه) افتد و توبه‏گر باشد دوست دارد» .

و فرمود: «اذا تاب العبد توبة نصوحا، احبه الله فستر عليه‏» «چون بنده توبه نصوح كند، خدا او را دوست دارد و گناه او را مى‏پوشاند» ، شخصى پرسيد:

چگونه مى‏پوشاند؟ فرمود: «ينسى ملكيه ماكانا يكتبان عليه، و يوحى الى جوارحه و الى بقاع الارض ان اكتمى عليه ذنوبه، فيلقى الله - عز و جل - حين يلقاه و ليس شى‏ء يشهد عليه بشي‏ء من الذنوب‏» «آن گناه را از ياد دو فرشته‏اى كه مى‏نويسند مى‏برد، و به اعضاء و جوارح او و به زمينى كه در آن گناه كرده وحى فرمايد كه گناهان او را بپوشانيد، پس خداى عز و جل را در حالى ملاقات كند كه چيزى نيست كه گناهى را بر او شهادت دهد» .

و فرمود: «خداى عز و جل سه خصلت را به توبه كنندگان عطا فرموده است كه اگر يكى از آنها را به همه اهل آسمانها و زمين عطا مى‏فرمود به سبب آن نجات مى‏يافتند، خداى تعالى مى‏فرمايد:

«الذين يحملون العرش و من حوله يسبحون بحمد ربهم و يؤمنون به و يستغفرون للذين آمنوا ربنا وسعت كل شى‏ء رحمة و علما فاغفر للذين تابوا و اتبعوا سبيلك - الى قوله - و ذلك هو الفوز العظيم‏» (مؤمن، 7- 9)

«آنان كه حامل عرشند و آنها كه پيرامون آنند به ستايش پروردگارشان تسبيح مى‏گويند و به او ايمان دارند و براى كسانى كه ايمان آورده‏اند آمرزش مى‏خواهند، پروردگارا همه چيز را به رحمت و علم خويش فراگرفتى، پس كسانى را كه توبه آورده و راه تو را پيروى كرده‏اند بيامرز...و رستگارى بزرگ همين است‏» .

و مى‏فرمايد:

و الذين لا يدعون مع الله الها آخر و لا يقتلون النفس التى حرم الله الا بالحق و لا يزنون و من يفعل ذلك يلق اثاما، يضاعف له العذاب يوم القيامة و يخلد فيه مهانا، الا من تاب و آمن - الى قوله - و كان الله غفورا رحيما» (فرقان، 68- 70)

«و آنان كه با خداى يكتا خدائى ديگر را نمى‏خوانند و انسانى را كه خدا محترم داشته [و خونش را حرام شمرده] جز بحق نمى‏كشند و زنا نمى‏كنند، و هر كه چنين كند عقوبت‏بيند، روز رستخيز عذابش دو برابر شود و در آن به خوارى جاويد خواهد ماند مگر آنكه توبه كند و مؤمن شود...و خدا آمرزنده و مهربان است‏» .

و امام موسى بن جعفر عليهما السلام فرمود: «از بندگان آنكس نزد خدا محبوبتر است كه بازگشت كننده بسوى خدا و توبه گر باشد» .