ويژه نامه كنگره بزرگداشت فاضلين نراقى 3
با توجه به اين كه حضرت عالى قبل از انقلاب اسلامى مدتى در شهر نراق حضور داشتيد ميزان تأثيرپذيرى مردم آن ديار از اخلاق عملى و علمى نراقين را چگونه ديديد؟
بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين
قبل از هر چيز از كليه اعضاى محترم آن
دبيرخانه و از همه دست اندركاران برپايى اين كنگره تشكر مى كنم. اميد كه خداوند
متعال به احترام صاحب كنگره, به شما اجر و پاداش مناسبِ با مقام شامخ الوهيّت خود
عطا فرمايد.
ثانياً: من كوچك تر از آنم كه بتوانم درباره اين دو بزرگ, سخن بگويم: (من كه باشم
كه به آن خاطر عاطر آيم) آن بزرگان كه اركان علم و استوانه ستبر و قويم عرصه
پهناور سرادقِ فقه و اصول و توحيد و عرفان بودند كجا و اين حقير فقير بى سرمايه و
زبون كه در اسارت هواهاى نفسانى و زمين گير حضيض حيوانى است كجا؟
در كتاب شريف (روضات الجنّات فى احوال العلماء والسّادات) درباره مولى احمد نراقى
آمده است:
(فَحْلُ الْفُحول و فَخْرُ اَهْلِ المعقول و المنقول اَلْعارِجُ الى ذَرْوةِ
معارج الرَّفْقةِ والتّراقى اَلحاج مولانا احمد النراقى بن مهدى بن ابى ذر
الكاشانى النّراقى كانَ بَحْراً مَوّاجاً ويَمّاً عجّاجا و استاداً ماهراً و
عماداً كابراً و اديباً شاعراً مِن كُبَراءِ الدّين و عُظَماء المُجْتَهدين وقَدْ
صارَ بالعلمِ مَليّاً واُوتِى الْحُكْم صَبيّاً وكان لَهُ جامِعيّةً لاَكْثَرِ
الْعلوم و خُصوصاً اَلْفِقْه والاصُول والرّياضى والنّجوم… وتَصْنيفاتُهُ الفائقه
وَتأليفاته الرّائقه ايضاً كثيرةُ جدّا لَمْ يَكَدْ يَقْربُ منها اَوْ يَشْبَهُها
اَحَدٌ مِنْ مُؤلَّفاتِ اَتْرابِه).
ولى از حُسن اتفاق, پيشنهاد شما درباره شرح حال نيست كه جرأت و قدرت اقدام نباشد,
بلكه فقط سئوال هايى است در خصوص تأثيرپذيرى مردم از آنان و مسائلى از اين قبيل.
ـ اين جانب در زمان طاغوت از طرف حضرت امام راحل ـ قدس نفسه الزكيه ـ چند سالى در
(نراق) بودم. هنگامى كه امام در نجف بودند روزى مرحوم آية الله اشراقى به منزل
حقير تشريف آوردند و پيشنهاد رفتن به نراق را دادند, بالاخره قبول كرديم و چون
مرحوم آيت اللّه حاج رضا بهاءالدينى با نراق ارتباط داشتند در خدمت ايشان به آن
جا رفتيم و چند سالى (البته ايام تعطيلى) در خدمت مردم خوب نراق بوديم.
وامّا اصل سؤال يعنى ميزان تأثيرپذيرى مردم نراق از اخلاق و رفتار و شيوه عملى آن
دو بزرگوار بايد عرض كنم كه اصولاً مردم شريف نراق, متدين, متعبد و از هر جهت پاى
بند به وظايف شرعى و مقيّد به احكام دينى بوده و هستند. آنان به روحانيت علاقه
مندند و از قبل از انقلاب اسلامى همه مردم آن ديار, مقلّد امام بودند و در مجالسى
كه داشتند رسماً نام مبارك ايشان را مى بردند و براى آن حضرت, دعا مى كردند.
در اجتماعات دينى و نماز جماعت حضور گسترده و پرشور داشتند و جلسه هاى فراوان
قرآن, دعا و مجالس توسل در منازل بر پا مى شد. وحدت و انسجام و ارتباط نراقى هاى
مقيم تهران با ساكنين در محل چشم گير است. بهتر از همه ظهور طلبه هاى مستعد و
علاقه مند به تحصيل درحوزه علميه قم است كه در حال حاضر تعداد قابل توجهى از آنان
از روحانيت فعال و مفيدى اند كه در حوزه به علم و تقوا شناخته شده اند. اين حالت
دينى مردم منطقه قطعاً از آثار تربيتى و تبليغ آن بزرگواران است كه نسل به نسل
حفظ شده است; گرچه ممكن است نسل حاضر به اين منشأ و ريشه اصلى توجه نداشته باشد.
ميان سالان و پيرمردان اين دو بزرگوار را به خوبى مى شناسند ولى به عمق شخصيت علمى و عرفانى آن دو, پى نبرده اند. هم چنين عموم مردم اين دو استوانه علم و اخلاق را به درستى نمى شناسند. اين عدم شناخت, عوامل متعددى دارد كه در فرصت هاى ديگر بايد بدان ها پرداخته شود. امّا بسيار به آنان علاقه مند هستند.
راه مؤثرى كه به نظر
حقير مى آيد اين است كه چون آن دو بزرگوار, شخصيت همه جانبه و جامعى داشتند, مى
توانيم در بحث ها علمى, فقهى, ادبى, شعرى, طنز و لطيفه گويى از آن ها نام ببريم.
هم چنين در مسائل اجتماعى, امداد رسانى به فقرا و مستمندان, يا در بحث هاى سياسى
و مبانى حكومت اسلامى روش و منش و ديدگاه هاى آن ها را مطرح كنيم.
راه ديگر اين است كه شرح حال و تاريخ زندگى پربركت آنان را نگارش كنيم و حتى در
كتاب هاى درسى بگنجانيم. در اين شرح حال نويسى بايد به عبادت ها, تهجد, شب زنده
دارى, روش تعليم و ارشاد و هدايت آن ها تأكيد كنيم. البته شك نيست كه اين
بزرگواران در ملأ اعلى و در نزد حضرت حق, شناخته شده اند, زيرا امام صادق(ع)
فرمود:
(مَنْ تَعَلَّمَ للّهِ وعَمِلَ للّه و عَلَّمَ للّهِ دُعِيَ فى مَلَكوتِ
السَّمواتِ عَظيماً;
اگر كسى براى خاطر خدا علم بياموزد و به آن ها عمل كند, در نزد خدا شناخته شده است و
در ملكوت آسمان ها او را به عظمت مى خوانند.
ولى مردم و جامعه ما به اين ها نيازمند است و براى اين نياز بايد شرح حال و
زندگانى آنان نگارش شود كه همين كار پاداش عظيمى دارد, زيرا پيامبر گرامى فرمود:
مَنْ وَرَّخَ مُؤْمناً فَكَأنّما اَحْياهُ;
كسى كه شرح حال و تاريخ زندگى مؤمنى را بيان كند او را زنده كرده است. (سفينة
البحار, لفظ وَرَّخ).
پيشنهاد اول آن است كه
كتاب ها و آثار اين دو بزرگوار با كيفيّت بسيار بالا از نظر حروف چينى, مقابله و
تصحيح, انواع فهرست هاى فنى, صفحه آرايى, تجليد و صحافى, چاپ شود تا اهل فن به
راحتى بتوانند از آن ها استفاده كنند, زيرا كتاب هاى آنان درياى پرگوهرى است كه
هر كس مى تواند از آن بهره ببرد.
پيشنهاد ديگر آن است كه مى توان با تهيه فيلم ها و سريال هاى جذّاب, يا مصاحبه
هاى راديويى وتلويزيونى با اهل فن, شخصيت و انديشه هاى فاضلين نراقى را به مردم
معرفى كرد و بدين وسيله ماندگار ساخت.
برپايى كنگره هايى از همين قبيل كه شما عزيزان بدان همت گماشتيد, راه ديگرى است
كه در آن, عالمان و دانشوران گرد هم مى آيند و با پيشنهادها و نظرات خود, راه هاى
ماندگارى را تعميق مى بخشند.
آثار آن ها مانند يك
نمايشگاه زيبايى است كه كالاهاى نفيس زيادى در آن به نمايش گذاشته شده و هر كس به
حسب ذوق و سليقه كالايى را انتخاب مى كند, امّا ممكن است افرادى هم پيدا شود كه
با ديدن اين نمايشگاه حالت حيرت و ترديد به آنان دست بدهد و در گزينش هر يك از
اين ها بمانند و نتوانند انتخاب كنند, به قول سعدى:
گفتم كه تا بوسم مگر عضوى زعضوت خوب تر
مى بينمت چون نيشكر شرينى از سر تا قدم
اگر چاره اى از انتخاب نيست كتاب نفيس فقهى (مستند الشيعه) و كتاب انسان ساز
(معراج السعاده) و (جامع السعادات) و كتاب و ديوان عرفانى (طاقديس) مرا مجذوب
كرده است.
همان طورى كه مجالس
بزرگداشت و يادبود براى رسول گرامى اسلام و ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در
مناسبت هاى مربوط به آنان اعم از تولد و وفات و مناسبت هاى ديگر مثل بعثت و يا
غدير با اهميت است, بزرگداشت علماى اعلام و بزرگان و اعاظم كه ورثه آنان مى باشند
و در طول زمان غيبت راه مستقيم و سعادت بخش دين و اسلام و قرآن و عترت را با تلاش
طاقت فرسا نگهبانى كرده اند, اهميت دارد.
مخصوصاً بعضى از اكابر مثل فاضلين كه درخشش خاصى در آسمان علم و دانش داشتند. لذا
مى بينيم اولياى دين و معصومين ـ عليهم السلام ـ دستور اكيد به تكريم و احترام و
توقير علما داده اند كه رسول گرامى اسلام فرموده:
مَن اَكْرَمَ عالِماً فَقَدْ اَكْرَمَنى.
ييا اميرمؤمنان فرموده است:
اِذا رَأيْتَ عالِماً فَكُنْ لَهُ خادِماً.
و باز فرموده است:
مَنْ وَقَّرَ عالِماً فَقَدْ وَقَّرَ رَبَّه.
و احاديث فراوان ديگر و مخصوصاً آيات شريفه قرآن و آيه 11 سوره مجادله كه مى
فرمايد:
ييَرْفَعُ اللّهُ الَّذينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالّذين اوتُوا الْعِلْمَ دَرَجات….
بنابراين اهميت اين كنگره ها و بزرگداشت ها و مراسم تكريم و تجليل, اجابتِ اوامر
اولياى دين و تكريم و تجليل علم و دين است. لازم است در تمام امور مربوط به اين
كنگره دقّت و توجّه عميق صورت گيرد همه چيز اعم از مكان و محل برگزارى و زمان آن,
كيفيت كنگره, سخنرانان, نويسندگان مقاله ها و مدعوّين و ميهمانان گرامى و مجريان
برنامه و برگزاركنندگان همه و همه گزينش و انتخاب احسن باشد ان شاء الله.
ازاين كه فرصتى را در اختيار ما گذاشتيد بسيار سپاسگذاريم.